Przez lata praktyki zebraliśmy w NMA i sprawdziliśmy na własnym doświadczeniu zasady techniczne i etyczne pochodzące z wielu nurtów Sztuk Walki. Zachowaliśmy te najbardziej uniwersalne i przemyśleliśmy je na nowo z perspektywy współczesnej psychologii i filozofii.
zasada etyczna
Miecz w dłoni, miecz w sercu, wojownik bez miecza w dłoni i sercu
- Miecz w dłoni — jedność człowieka i broni. W miarę opanowywania broń staje się przedłużeniem ciała. Zasady biomechaniki są uniwersalne, a ich zrozumienie ułatwia wojownikowi opanowanie innej broni lub użycie zwykłego przedmiotu jako broni.
- Miecz w sercu — umiejętności i wewnętrzne cechy, które pozostają z człowiekiem także bez broni. Nie chodzi tylko o umiejętności walki wręcz, lecz również o pewność siebie, odporność i opanowanie rozwijane poprzez praktykę.
- Wojownik bez miecza — świadomy wybór dotyczący użycia siły, rozumienie konsekwencji własnych działań i gotowość do wzięcia za nie odpowiedzialności. Wieloletnia praktyka Sztuk Walki rozwija powściągliwość, szacunek do życia i zdolność rozwiązywania konfliktów bez użycia siły.
zasada metodyczna
Kolejność i właściwy moment wprowadzania wiedzy
Jedną z podstawowych zasad NMA jest właściwa kolejność nauczania. Nowe elementy wprowadza się w miarę osiągania przez praktykującego technicznej, fizycznej i psychicznej gotowości do ich opanowania. Niektóre elementy wymagają wcześniejszych podstaw, aby uczeń mógł zrozumieć ich sens i bezpiecznie je stosować.
Na chwiejnym fundamencie nie zbudujesz ścian, a na słabych ścianach nie utrzyma się solidny dach.
Złożoność technik i zakres samodzielności rosną wraz z poziomem. Gotowość do przejścia na kolejny stopień wymaga regularnej praktyki i zostaje potwierdzona egzaminem.
zasada metodyczna
Obszerne — silne — szybkie — płynne
Najpierw praktykujący poznaje technikę podstawową poprzez szerokie trajektorie, aby zrozumieć zasadę ruchu i dopracować jego poszczególne części. Następnie zwiększa się siłę wykonania, a technikę sprawdza w „ciężkim” wariancie — z realistycznym wysiłkiem i oporem. Taka praca pozwala zauważyć, gdzie ruch traci spójność, oraz znaleźć najbardziej ekonomiczny sposób wykonania techniki. W miarę opanowywania ruchu uwaga przenosi się na szybkość i płynność.
Bliską temu wskazówką jest slow is smooth, smooth is fast: najpierw w spokojnym tempie budujemy ruch podstawowy i jego elementy, a następnie uczymy się zwiększać szybkość bez utraty jakości.
Podczas nauki nowego elementu lub po zauważeniu błędu warto ponownie zwolnić i wrócić do szczegółowej analizy.
zasada taktyczna
Pozycja, dystans i wyczucie czasu
Wzajemne położenie określa, jakie działania są dostępne dla każdego z uczestników. Kto kontroluje pozycję, dystans i moment działania, ten kontroluje pojedynek. Bliskim tradycyjnym pojęciem jest Maai (間合い) — dynamiczny interwał między przeciwnikami.
- Dystans jest funkcjonalny. Sama odległość nie gwarantuje, że atak dosięgnie celu. Znaczenie mają również kąt, położenie ciała i broni, kierunek ruchu oraz przestrzeń potrzebna do jego kontynuowania.
- Twórz korzystne wzajemne położenie. Szukaj takiej pozycji, w której twoje działanie wymaga mniej przygotowania, a odpowiedź przeciwnika — więcej. Kontrola linii lub kontakt mają znaczenie tylko wtedy, gdy rzeczywiście ograniczają zagrożenie; samo zetknięcie broni nie daje jeszcze kontroli. Pozycję można kontrolować również bez kontaktu kling.
- Wyczucie czasu zmienia dystans w możliwość. Przeniesienie ciężaru, zmiana kierunku lub zakończenie ruchu mogą otworzyć okazję do działania. Oceniaj je razem z dystansem i położeniem broni: wchodź nie tylko dlatego, że cel znajduje się blisko, lecz wtedy, gdy przeciwnikowi najtrudniej odpowiedzieć.
zasada taktyczna
Percepcja i adaptacja
Działania obu uczestników nieustannie zmieniają sytuację i wzajemnie dostępne możliwości, a inicjatywa może przechodzić z rąk do rąk. Zachodzi swoista wymiana energii i informacji — „Przepływ Mocy”, nie w ćwiczeniu indywidualnym, lecz między przeciwnikami.
Bliskim tradycyjnym odpowiednikiem jest Hōyō-dōka (包容同化), jednak zasada ta nie ogranicza się do absorbowania siły ataku i obracania jej przeciwko atakującemu. Zadanie polega na odczytywaniu zarówno siły, jak i informacji oraz dostosowywaniu do nich odpowiedzi, także wtedy, gdy interakcja nie rozwija się zgodnie z planem.
Adaptacja może następować przed kontaktem, podczas niego i po nim (Vor, Indes, Nach w tradycji Liechtenauera w HEMA):
- Zbieraj i sprawdzaj sygnały. Przed kontaktem oceniaj zamiar przeciwnika na podstawie jego ruchu, rytmu i położenia broni. Pojedynczy ruch może być zwodem; oceniaj go w kontekście i weryfikuj swoje rozpoznanie w toku interakcji.
- Kontynuuj, zmieniaj albo porzucaj decyzję. Wyuczona wcześniej sekwencja pozwala działać szybko, dopóki istnieją warunki jej zastosowania. Jeśli sytuacja się zmieniła, nie kontynuuj techniki tylko dlatego, że została rozpoczęta. W kontakcie wyczuwaj kierunek nacisku oraz jego wzrost lub osłabienie.
- Dopasuj odpowiedź do oddziaływania. Nacisk, rytm i powtarzające się działania dostarczają informacji, które można później odpowiednio wykorzystać. Po zerwaniu kontaktu ponownie oceń powstałe położenie: wcześniejsza możliwość mogła zniknąć, a inna — się pojawić.
Dobra adaptacja może obejmować oczekiwanie lub czasowe oddanie inicjatywy. Jej wartość zależy od tego, jak trafnie decyzja odpowiada zmieniającej się sytuacji. Najwcześniejsza odpowiedź nie zawsze jest najskuteczniejsza.
zasada taktyczna
Zarządzanie oczekiwaniami
To druga strona poprzedniej zasady. Przeciwnik podejmuje decyzje na podstawie dostępnych mu sygnałów. Położenie ciała, początek ruchu, rytm i powtórzenia pomagają mu przewidzieć dalszy ciąg.
- Maskuj wybór. Różne kontynuacje powinny jak najdłużej zaczynać się w ten sam sposób. Znana pozycja, przygotowanie lub pierwsza faza ruchu nie powinny z góry zdradzać, który wariant nastąpi.
- Nadaj zwodowi wyraźne zadanie. Zwód powinien wyglądać na tyle niebezpiecznie, aby wywołać konkretną reakcję. Jeśli przeciwnik nie reaguje, ruch powinien w miarę możliwości rozwinąć się w rzeczywisty atak albo zakończyć bez utraty pozycji. Trzeba rozumieć, jaką reakcję wywołujesz i co możesz zrobić, gdy już nastąpi.
- Buduj i przełamuj oczekiwania. Powtórzenia pozwalają poznawać zachowanie przeciwnika, a zarazem przyzwyczajają go do twojego działania. Gdy oczekiwanie zostanie ukształtowane, zmiana celu, rytmu lub kontynuacji może stworzyć okazję.
Sama nieprzewidywalność nie daje przewagi. Przypadkowe ruchy zużywają czas i siły, a słabe zwody można po prostu zignorować. Wartość zwodu wynika z możliwości, którą otwiera, albo z informacji, której dostarcza.
Bliskim tradycyjnym odpowiednikiem jest Kyojitsu ittai (虚実一体), idea jedności pustego i rzeczywistego. Rzeczywisty zamiar i zamiar pozorny — w kontekście zwodu — nie powinny się od siebie różnić.
zasada taktyczna
Zarządzanie inicjatywą
Inicjatywa to możliwość kierowania rozwojem wymiany poprzez wywołanie przewidywalnej reakcji lub stworzenie warunków do własnego działania. Nie jest to czytanie w myślach ani wymóg, aby koniecznie uderzyć jako pierwszy.
- Stwórz moment do działania. Pozycja, nacisk lub zaproszenie mogą skłonić przeciwnika do ujawnienia zamiaru, zmiany planu albo zajęcia się obroną.
- Wykorzystaj stworzoną przewagę. Gdy przeciwnik jest zajęty rozwiązaniem powstałego problemu, wykorzystaj uzyskaną przewagę. Przejęcie inicjatywy ma znaczenie wtedy, gdy prowadzi do dalszego działania.
- Wybierz sposób przejęcia. Możesz wyprzedzić przygotowanie, wkroczyć w rozwijające się działanie albo wykorzystać możliwość powstałą po obronie. Uprzedzenie, z którym wiąże się sen-sen-no-sen (先々の先), jest tylko jednym z punktów odniesienia; moment przejęcia zależy od konkretnej interakcji.
Inicjatywa nie oznacza ciągłego natarcia. Ruch naprzód może prowadzić w przygotowaną odpowiedź, a odwrót — stworzyć warunki do przejęcia inicjatywy.
zasada taktyczna
Atak w obronie i obrona w ataku
W NMA zasada ta oznacza uwzględnianie zagrożenia kontrą podczas ataku oraz możliwości dalszego oddziaływania na przeciwnika podczas obrony.
- Atak w obronie. Broniąc się, w miarę możliwości zachowuj zagrożenie albo przynajmniej twórz warunki do odpowiedzi. Czasami obrona i działanie kontrujące łączą się w jednym ruchu — bliskimi przykładami w HEMA są Absetzen oraz niektóre warianty Versetzen. W innych sytuacjach trzeba najpierw skutecznie usunąć zagrożenie, zajmując dogodną linię, a następnie odpowiedzieć.
- Obrona w ataku. Przygotowuj atak z uwzględnieniem prawdopodobnego działania kontrującego. Położenie broni, dystans, kąt i moment wejścia powinny pomagać ograniczyć odpowiedź przeciwnika. Uwzględniaj, na jakim etapie atak można jeszcze zmienić, a kiedy trzeba już dokończyć ruch i odtworzyć obronę.
W kenjutsu zasada ta nosi nazwę kōbō ittai (攻防一体) — „atak i obrona jako jedna całość”.
Obrona powinna w miarę możliwości przygotowywać odpowiedź, a atak — uwzględniać działanie kontrujące; połączenie obu w jednym tempie stosuje się tylko wtedy, gdy jest uzasadnione.
zasada taktyczna
Przechodzenie działań jedno w drugie
Ta zasada jest kolejnym wyrazem ogólnej koncepcji „Przepływu Mocy”. Można przedstawiać ją jako obrazowe „przepływanie energii” albo rozumieć jako praktyczne wymaganie: początek następnego działania zależy od tego, jak zakończyło się poprzednie.
- Przygotowuj właściwe kontynuacje. Położenie ciała i broni powinno umożliwiać działania odpowiednie do bieżącej sytuacji. W spoczynku unikaj zbędnego napięcia i zachowuj gotowość do natychmiastowego działania, a w ruchu utrzymuj oparcie, uwagę i możliwość hamowania. Jest to częściowo zbliżone do tradycyjnej zasady Dōsei ittai (動静一体) — „ruch i bezruch jako jedna całość”.
- Uwzględniaj granice zmiany techniki. W miarę rozwoju szybkiego ruchu maleje możliwość jego zatrzymania lub przekierowania. Przed rozpoczęciem oceń dostępne kontynuacje i sposób odzyskania kontroli; w trakcie działania uściślaj je w granicach pozostałego czasu i możliwości ciała.
- Kończ, odzyskując kontrolę. Trafienie, chybienie i zatrzymany atak pozostawiają różne możliwości. Ucz się zachowywać stabilność i kontynuować z faktycznie zajmowanej pozycji: bronić się, zmieniać kierunek ataku albo z niego wychodzić. Zachowuj uwagę po własnym działaniu. Ruch kontrujący przeciwnika może rozpocząć się właśnie wtedy, gdy wydaje ci się, że wymiana już się zakończyła.
NMA łączy tu idee ujawnienia, powrotu i dalszego rozwoju — Hakken (発顕), Kangen (還元), Suishin (推進) — z zasadami taktycznymi współczesnej szermierki. Niezależnie od rozwoju sytuacji następne działanie powinno organicznie wynikać z poprzedniego.